Ben je zwanger of denk je al na over de kinderopvang voor je kind? Of heb je een kind dat binnenkort naar school gaat en zoek je buitenschoolse opvang? Dan vraag je je waarschijnlijk af wanneer je moet beginnen met zoeken. Het goede nieuws is: de meeste kinderen kunnen terecht op of vlak na hun gewenste startdatum. Maar omdat niet alle ouders direct een plek vinden, is het slim om op tijd te beginnen met je zoektocht. In dit artikel gaan we eerst in op kinderopvang voor kinderen van 0-4 jaar, en vervolgens voor kinderen van 4-12 jaar. We beschrijven de actuele situatie, de kans op een plek en praktische tips.
Monitor wachttijden kinderopvang - disclaimer
Voor het schrijven van dit artikel hebben we gebruik gemaakt van de Monitor Wachttijden Kinderopvang, gemaakt in opdracht van het Ministerie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De monitor bevat tot op heden data over 2022 en 2023, om de actualiteit te waarborgen zijn we uit gegaan van eind 2023, met de kanttekening dat de situatie waarschijnlijk enigszins anders is dan een jaar geleden.
Kinderopvang voor kinderen van 0-4 jaar (kinderdagverblijf)
De actuele situatie
Uit recent onderzoek van het ministerie van Sociale Zaken blijkt dat de situatie rond kinderdagverblijven genuanceerder is dan vaak wordt gedacht. Laten we naar de cijfers kijken:
- Ongeveer 60% direct terecht kan op de gewenste startdatum
- 25% moet 1-3 maanden wachten
- 15% moet langer dan 3 maanden wachten.
De gemiddelde wachttijd bij kinderdagverblijven was eind 2023 1,9 maand, een verbetering ten opzichte van begin 2023 (2,3 maanden). Deze cijfers laten dus zien dat het voor de meeste ouders lukt om binnen drie maanden na de gewenste startdatum een plek te vinden. Toch is het verstandig om op tijd te beginnen met zoeken, want er zijn verschillende factoren die invloed hebben op je kansen. We zien bijvoorbeeld dat ouders zich gemiddeld al 6 maanden voor de gewenste startdatum inschrijven. Wil je weten hoe je wachttijden strategisch aanpakt? Lees dan ook ons artikel over wachtlijsten in de kinderopvang en waarom je je niet overal moet inschrijven.
Wanneer begin je met zoeken?
Laten we precies uitrekenen wanneer je moet starten met je zoektocht naar kinderopvang. We rekenen terug vanaf het moment dat je je kind naar de opvang wilt brengen:
Van geboorte tot start kinderopvang:
- 40 weken zwangerschap
- Start opvang meestal als het kind 3-4 maanden oud is
- Gemiddelde wachttijd: 2 maanden
- Gemiddelde inschrijfperiode: 6 maanden
- Tijd voor oriëntatie: 1-2 maanden
Concreet advies: Begin met oriënteren als je ongeveer 15-16 weken zwanger bent. Schrijf je in als je rond de 20 weken zwanger bent, dit geeft je 7-8 maanden om een plek te vinden.
Wat bepaalt je kansen?
- Woonomgeving: De plek waar je woont heeft veel invloed op de beschikbaarheid van kinderopvang. In de sterk stedelijke gebieden zijn de wachttijden iets langer, bijvoorbeeld in de G4 (Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Utrecht) kan 53% binnen een maand terecht en 78% binnen 3 maanden. Maar ook in weinig stedelijke gebieden kan het lastig zijn, omdat er minder locaties zijn om uit te kiezen. In middelgrote steden gaat het vaak wat soepeler met het vinden van een plek.
- Dagen: Niet alle dagen van de week zijn even populair, maar alle weekdagen tonen vergelijkbare cijfers: 65% kan binnen een maand starten en 80% binnen 3 maanden. Dit komt waarschijnlijk doordat kinderdagverblijven op populaire dagen meer capaciteit hebben ingepland.
- Leeftijd: Voor 0-1 jaar zijn de kansen het best (68% binnen een maand, 89% binnen 3 maanden), voor 1-2 jarigen is de wachttijd het langst (49% binnen een maand, 71% binnen 3 maanden), en 2-4 jaar zit er tussenin (65% binnen een maand, 80% binnen 3 maanden).
Praktische tips
- Begin 9 maanden voor de gewenste startdatum
- Schrijf je in bij meerdere locaties. Dit geeft niet alleen meer kans op een plek, maar geeft je ook de mogelijkheid om verschillende kinderdagverblijven te vergelijken.
- Overweeg gastouderopvang. Bij gastouderopvang voor jonge kinderen hoeft men meestal minder lang te wachten dan bij kinderdagverblijven, zie de data hieronder.
- Wees flexibel indien nodig
- Vraag naar mogelijkheden om dagen later uit te breiden als je niet direct alle gewenste dagen kunt krijgen.
Gastouderopvang 0-4 jaar
Gastouderopvang biedt een huiselijke setting met de kortste wachttijden: landelijk kan 76% binnen een maand terecht en 88% binnen 3 maanden. In de G4 zijn de wachttijden langer: 64% kan binnen een maand terecht en 80% binnen 3 maanden. Ook schrijven ouders zich gemiddeld later in, ongeveer 4 maanden voor de gewenste startdatum. Dit maakt gastouderopvang ook praktisch een aantrekkelijke optie.
Buitenschoolse opvang voor kinderen van 4-12 jaar
Voor de buitenschoolse opvang (BSO) ziet de situatie er iets anders uit dan bij de kinderdagverblijven. Uit het recente onderzoek van het ministerie van Sociale Zaken komen de volgende cijfers naar voren:
Bij BSO kan landelijk gezien 75% binnen een maand terecht en 88% binnen 3 maanden. De gemiddelde wachttijd bij de BSO was eind 2023 ongeveer 2,0 maanden. Ook hier zien we een verbetering ten opzichte van begin 2023, toen de wachttijd rond de 2,3 maanden lag.
Net als bij kinderdagverblijven schrijven ouders zich gemiddeld 6 maanden voor de gewenste startdatum in. Dit is ruim op tijd, aangezien de startdatum bij BSO vaak samenvalt met het begin van het schooljaar en daarom goed te plannen is.
Wat opvalt bij de BSO is dat er grote regionale verschillen zijn. In weinig stedelijke gebieden wacht 20% van de ouders langer dan 3 maanden, terwijl dit in zeer stedelijke gebieden slechts 6% is.
Bij gastouderopvang wacht 10% langer dan 3 maanden.
Wanneer begin je met zoeken?
Voor buitenschoolse opvang is het moment van starten wat makkelijker te plannen, omdat je precies weet wanneer je kind naar school gaat. De meeste kinderen starten op school direct na hun vierde verjaardag of aan het begin van het nieuwe schooljaar.
Tijdspad voor het vinden van een BSO-plek:
- Gemiddelde wachttijd: 2 maanden
- Gemiddelde inschrijftijd vooraf: 6 maanden
- Tijd nodig voor oriëntatie en het bezoeken van locaties: 1-2 maanden
Concreet advies: Begin 9 maanden voor de gewenste startdatum met oriënteren en schrijf je 7-8 maanden van tevoren in.
- Bij schoolstart augustus/september: begin in januari
- Bij start op 4e verjaardag: 9 maanden eerder
- Houd rekening met vakantieperiodes waarin BSO's mogelijk minder bereikbaar zijn voor rondleidingen
Extra tip: omdat veel BSO's samenwerken met specifieke scholen, is het slim om de BSO-mogelijkheden mee te nemen in je schoolkeuze. Begin daarom met oriënteren op BSO op hetzelfde moment dat je naar scholen gaat kijken.
Hierna bespreken we verschillende factoren die invloed kunnen hebben op je kansen en mogelijk maken dat je eerder moet beginnen met zoeken.
Wat bepaalt je kansen?
- Woonomgeving: Bij de BSO zien we andere patronen dan bij kinderdagverblijven. In weinig stedelijke gebieden zijn de wachttijden het langst (20% wacht langer dan 3 maanden), terwijl in zeer stedelijke gebieden juist relatief korte wachttijden zijn (6%). Dit komt mogelijk doordat er in steden meer BSO-locaties zijn.
- Dagen: Alle dagen van de week hebben vergelijkbare wachttijden, 85% kan binnen een maand terecht en 90% binnen 3 maanden. Maandag en dinsdag zijn opvallend genoeg iets beter beschikbaar dan vrijdag, mogelijk omdat er op deze dag minder BSO-personeel beschikbaar is.
- Leeftijd: de wachttijden zijn vergelijkbaar voor alle leeftijden, 80% kan binnen een maand terecht en 85-90% binnen 3 maanden
Praktische tips
Begin op tijd met oriënteren Het zoeken naar BSO kun je vaak goed plannen omdat je precies weet wanneer je kind naar school gaat. Toch is het slim om ruim op tijd te beginnen:
- Start je zoektocht 6-9 maanden voor eerste schooldag
- Kijk eerst naar BSO's die samenwerken met je gekozen school, maar ook naar andere BSO locaties in de buurt.
- Informeer ook naar vakantie-opvang als je die nodig hebt - niet alle BSO's bieden dit aan.
- Check of er een wenperiode mogelijk is voor je kind
- Onderzoek of je kind kan doorstromen vanuit een kinderdagverblijf van dezelfde organisatie
Gastouderopvang 4-12 jaar
Bij een gastouder wordt je kind opgevangen in een huiselijke setting, meestal met een kleine groep kinderen. Dit zorgt voor veel persoonlijke aandacht en een rustige omgeving, wat vooral fijn kan zijn voor kinderen die na een drukke schooldag behoefte hebben aan een rustige omgeving.
De wachttijden bij gastouders zijn gemiddeld korter dan bij de BSO - zo'n 1,5 maand tegenover 2 maanden bij de BSO. Waar bij de BSO 14% van de ouders langer dan 3 maanden moet wachten op een plek, is dit bij gastouders 10,1%. Ook schrijven ouders zich gemiddeld later in, ongeveer 4 maanden voor de gewenste startdatum tegenover 6 maanden bij de BSO.
Landelijk gezien kan 76% kan binnen een maand terecht en 88% binnen 3 maanden. In de G4 zijn de wachttijden langer: 64% kan binnen een maand terecht en 80% binnen 3 maanden.
Alternatieve opties voor alle leeftijden
Een plek in jouw gewenste opvang en vanaf de gewenste startdatum is natuurlijk het streven, maar wees ook creatief in oplossingen:
- Overleg of je werkdagen kunt aanpassen naar de beschikbare plekken in de opvang. Of overleg met je werkgever of je op bepaalde dagen thuis kunt werken.
- Vorm netwerk met andere ouders voor onderlinge opvang
- Informeer naar mogelijkheden bij andere vestigingen van dezelfde organisatie
Tot slot
Hoewel het zoeken naar kinderopvang soms wat puzzelen is, komt het meestal goed. De meeste kinderen kunnen terecht op of kort na de gewenste startdatum. Door op tijd te beginnen en verschillende opties open te houden, vergroot je de kans op een fijne plek voor je kind. Twijfel je nog tussen verschillende vormen van opvang? In ons artikel over kinderopvang of gastouder lees je welke past bij jouw situatie.
Blijf tijdens je zoektocht vooral in gesprek met de opvangorganisaties:
- Vraag regelmatig naar de stand van zaken
- Laat weten als je situatie verandert
- Meld het als je ergens anders een plek hebt gevonden
Meer informatie over wachttijden in jouw regio vind je op www.wachttijdenkinderopvang.nl. Je kunt ook altijd contact opnemen met kinderopvangorganisaties bij jou in de buurt voor specifiek advies over jouw situatie. Wil je weten waar je op moet letten bij het beoordelen van kwaliteit? Bekijk dan onze 5 concrete stappen om veiligheid en kwaliteit van kinderopvang te beoordelen.